buppou

Trung Bộ Kinh · bài 17/152

Kinh Khu Rừng

Vanapattha Sutta — bài kinh về nơi nương tựa để tu tập, từ khu rừng cho đến một con người.

39 phút đọc · đối chiếu Pali trên SuttaCentral

Giới thiệu bài kinh

Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.

Kinh Khu Rừng (Vanapattha Sutta) là bài kinh thứ 17 trong Trung Bộ Kinh (Majjhima Nikāya), bộ kinh gồm 152 bài cỡ vừa trong Kinh tạng Pali. Bài rất ngắn, gần như chỉ có một khuôn câu lặp đi lặp lại, nhưng câu hỏi nó đặt ra thì rất thiết thân: một người đi tu nên sống ở đâu? Bối cảnh là tịnh xá của Anāthapiṇḍika trong rừng Jeta, ngoại thành Sāvatthī; Đức Thế Tôn gọi các tỳ-kheo lại và nói sẽ giảng cho họ "bài giảng về khu rừng". Cái tên ấy không chỉ nói về rừng cây, vì trong bài, chỗ nương tựa lần lượt là khu rừng, ngôi làng, thị trấn, thành phố, miền đất, và cuối cùng là một con người.

Cách Đức Thế Tôn đánh giá mỗi nơi rất giản dị, chỉ dựa trên hai câu hỏi. Thứ nhất, khi sống ở đó, tâm có tiến bộ không: chánh niệm, tức sự tỉnh giác với những gì đang diễn ra, có được thiết lập; tâm có định tĩnh; các lậu hoặc, tức những ô nhiễm sâu kín của tâm, có đi đến chỗ diệt tận; và có chứng được sự an ổn khỏi các ách phược, tức khỏi những trói buộc của tâm, hay không. Thứ hai, những vật dụng cần cho đời sống — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men — có dễ kiếm hay không.

Từ hai câu hỏi ấy thành bốn trường hợp. Nếu tu tập không tiến bộ mà vật dụng lại khó kiếm, vị ấy phải rời đi ngay, không chờ gì. Nếu tu tập không tiến bộ mà vật dụng dễ kiếm, vị ấy phải tự nhắc mình rằng mình xuất gia đâu phải để có y áo hay cơm ăn, rồi sau khi suy xét mà rời đi. Nếu tu tập có tiến bộ mà vật dụng khó kiếm, vị ấy sau khi suy xét nên ở lại. Nếu tu tập có tiến bộ và vật dụng dễ kiếm, vị ấy nên ở lại đó cho đến trọn đời.

Điều đáng chú ý là thứ tự ưu tiên. Sự thoải mái về vật chất không bao giờ là lý do để ở lại, còn sự thiếu thốn không bao giờ là lý do để bỏ đi. Với trường hợp nương tựa vào một con người, bài kinh còn đi xa hơn: nếu người ấy không giúp mình tiến bộ và vật dụng cũng khó kiếm, vị ấy được phép rời đi ngay mà không cần từ giã; còn nếu người ấy giúp mình tiến bộ, vị ấy phải nương theo cho đến trọn đời, dù có bị xua đuổi.

Với người đọc hôm nay, bài kinh không bắt buộc phải vào rừng ở. Nó đưa ra một tiêu chí có thể áp dụng cho bất cứ môi trường nào: nơi làm việc, cộng đồng mình đang sống, một mối quan hệ. Câu hỏi không phải là chỗ ấy có dễ chịu không, mà là ở chỗ ấy mình có trở nên tỉnh thức hơn hay không. Bài kinh nói thẳng rằng nếu câu trả lời là không, thì dù chỗ ấy tiện nghi đến đâu, cũng nên rời đi.

[Chú thích của người dịch: Vanapattha chỉ một nơi rừng rậm cách xa làng mạc, chỗ ở thích hợp cho người xuất gia tu tập. Bản Anh của SuttaCentral dịch là "jungle thickets".]


Tôi nghe như vầy.

Một thuở nọ, Đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī (Xá-vệ), trong rừng Jeta (Kỳ-đà), tại tịnh xá của Anāthapiṇḍika (Cấp Cô Độc).

Tại đó, Đức Thế Tôn gọi các tỳ-kheo:

"Này các tỳ-kheo!"

"Thưa vâng, bạch Thế Tôn," các tỳ-kheo đáp lời Đức Thế Tôn.

Đức Thế Tôn nói như vầy:

"Này các tỳ-kheo, Ta sẽ giảng cho các ông bài giảng về khu rừng.

[Chú thích: Bài kinh này cân lại nhiều chỗ khác trong kinh điển khuyên sống ẩn cư nơi rừng vắng. Mục đích của đời sống viễn ly là tu thiền và tìm giải thoát, nhưng đời sống và con người phức tạp, nên có khi chỗ mình tưởng là chỗ nương tựa lại thành chướng ngại. Vì vậy, dù nơi ấy vắng vẻ và khơi gợi cảm hứng đến đâu, điều cốt yếu vẫn là luôn tự xét xem mình có thật sự tiến bộ trong các pháp lành hay không.]

Các ông hãy lắng nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói."

"Thưa vâng, bạch Thế Tôn," các tỳ-kheo ấy đáp lời Đức Thế Tôn.

Đức Thế Tôn nói như vầy:

Này các tỳ-kheo, ở đây, một tỳ-kheo nương tựa vào một khu rừng nào đó mà an trú.

[Chú thích: Upanissāya ở đây nghĩa là sống gần bên, dựa vào; bản dịch dùng "nương tựa".]

Khi vị ấy nương tựa vào khu rừng ấy mà an trú, chánh niệm không được thiết lập, tâm không định tĩnh, các lậu hoặc không đi đến chỗ diệt tận, và vị ấy chưa chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược.

[Chú thích: Đây là bản tóm tắt ngắn con đường tu tập: trước hết là "thiết lập chánh niệm", tức hành thiền dựa trên bốn niệm xứ, và điều này dẫn đến định khi tâm chìm vào bốn tầng thiền-na. Rồi nhờ thấy thực tại với sự trong sáng của tâm đã được thanh lọc, các lậu hoặc bị đoạn trừ và hành giả thoát khỏi vòng luân hồi.]

Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì khó khăn lắm mới có được.

Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy phải suy xét như vầy:

"Ta nương tựa vào khu rừng này mà an trú. Khi ta nương tựa vào khu rừng này mà an trú, chánh niệm không được thiết lập, tâm không định tĩnh, các lậu hoặc không đi đến chỗ diệt tận, và ta chưa chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược.

Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì khó khăn lắm mới có được."

Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy phải rời khỏi khu rừng ấy ngay trong đêm hay trong ngày, không được ở lại.

Này các tỳ-kheo, ở đây lại có một tỳ-kheo nương tựa vào một khu rừng nào đó mà an trú.

Khi vị ấy nương tựa vào khu rừng ấy mà an trú, chánh niệm không được thiết lập, tâm không định tĩnh, các lậu hoặc không đi đến chỗ diệt tận, và vị ấy chưa chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược.

Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì dễ dàng có được, không khó nhọc.

Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy phải suy xét như vầy:

"Ta nương tựa vào khu rừng này mà an trú. Khi ta nương tựa vào khu rừng này mà an trú, chánh niệm không được thiết lập, tâm không định tĩnh, các lậu hoặc không đi đến chỗ diệt tận, và ta chưa chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược.

Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì dễ dàng có được, không khó nhọc.

Nhưng ta không phải vì y áo mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; không phải vì cơm khất thực mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; không phải vì chỗ ở mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; không phải vì thuốc men và đồ dùng cho người bệnh mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

Hơn nữa, khi ta nương tựa vào khu rừng này mà an trú, chánh niệm không được thiết lập, tâm không định tĩnh, các lậu hoặc không đi đến chỗ diệt tận, và ta chưa chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược."

Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy sau khi suy xét phải rời khỏi khu rừng ấy, không được ở lại.

[Chú thích: Trường hợp này vị ấy rời đi sau khi đã suy xét, không nhất thiết phải đi ngay trong ngày ấy, vì ít ra ở đây vị ấy có thể sống thoải mái và khỏe mạnh, mà đó cũng không phải chuyện nhỏ.]

Này các tỳ-kheo, ở đây lại có một tỳ-kheo nương tựa vào một khu rừng nào đó mà an trú.

Khi vị ấy nương tựa vào khu rừng ấy mà an trú, chánh niệm được thiết lập, tâm định tĩnh, các lậu hoặc đi đến chỗ diệt tận, và vị ấy chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược.

Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì khó khăn lắm mới có được. Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy phải suy xét như vầy:

"Ta nương tựa vào khu rừng này mà an trú.

Khi ta nương tựa vào khu rừng này mà an trú, chánh niệm được thiết lập, tâm định tĩnh, các lậu hoặc đi đến chỗ diệt tận, và ta chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược.

Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì khó khăn lắm mới có được.

Nhưng ta không phải vì y áo mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; không phải vì cơm khất thực mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; không phải vì chỗ ở mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; không phải vì thuốc men và đồ dùng cho người bệnh mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

Hơn nữa, khi ta nương tựa vào khu rừng này mà an trú, chánh niệm được thiết lập, tâm định tĩnh, các lậu hoặc đi đến chỗ diệt tận, và ta chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược."

Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy sau khi suy xét phải ở lại khu rừng ấy, không được rời đi.

[Chú thích: Dù đời sống khó khăn, sự tiến bộ trong tu tập vẫn quan trọng hơn.]

Này các tỳ-kheo, ở đây lại có một tỳ-kheo nương tựa vào một khu rừng nào đó mà an trú.

Khi vị ấy nương tựa vào khu rừng ấy mà an trú, chánh niệm được thiết lập, tâm định tĩnh, các lậu hoặc đi đến chỗ diệt tận, và vị ấy chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược.

Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì dễ dàng có được, không khó nhọc.

Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy phải suy xét như vầy:

"Ta nương tựa vào khu rừng này mà an trú. Khi ta nương tựa vào khu rừng này mà an trú, chánh niệm được thiết lập, tâm định tĩnh, các lậu hoặc đi đến chỗ diệt tận, và ta chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược.

Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì dễ dàng có được, không khó nhọc."

Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy phải ở lại khu rừng ấy cho đến trọn đời, không được rời đi.

Này các tỳ-kheo, ở đây, một tỳ-kheo nương tựa vào một ngôi làng nào đó mà an trú. Khi vị ấy nương tựa vào ngôi làng ấy mà an trú, chánh niệm không được thiết lập, tâm không định tĩnh, các lậu hoặc không đi đến chỗ diệt tận, và vị ấy chưa chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược. Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì khó khăn lắm mới có được. Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy phải suy xét như vầy: "Ta nương tựa vào ngôi làng này mà an trú. Khi ta nương tựa vào ngôi làng này mà an trú, chánh niệm không được thiết lập, tâm không định tĩnh, các lậu hoặc không đi đến chỗ diệt tận, và ta chưa chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược. Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì khó khăn lắm mới có được." Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy phải rời khỏi ngôi làng ấy ngay trong đêm hay trong ngày, không được ở lại. Này các tỳ-kheo, ở đây lại có một tỳ-kheo nương tựa vào một ngôi làng nào đó mà an trú. Khi vị ấy nương tựa vào ngôi làng ấy mà an trú, chánh niệm không được thiết lập, tâm không định tĩnh, các lậu hoặc không đi đến chỗ diệt tận, và vị ấy chưa chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược. Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì dễ dàng có được, không khó nhọc. Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy phải suy xét như vầy: "Ta nương tựa vào ngôi làng này mà an trú. Khi ta nương tựa vào ngôi làng này mà an trú, chánh niệm không được thiết lập, tâm không định tĩnh, các lậu hoặc không đi đến chỗ diệt tận, và ta chưa chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược. Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì dễ dàng có được, không khó nhọc. Nhưng ta không phải vì y áo mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; không phải vì cơm khất thực mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; không phải vì chỗ ở mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; không phải vì thuốc men và đồ dùng cho người bệnh mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Hơn nữa, khi ta nương tựa vào ngôi làng này mà an trú, chánh niệm không được thiết lập, tâm không định tĩnh, các lậu hoặc không đi đến chỗ diệt tận, và ta chưa chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược." Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy sau khi suy xét phải rời khỏi ngôi làng ấy, không được ở lại. Này các tỳ-kheo, ở đây lại có một tỳ-kheo nương tựa vào một ngôi làng nào đó mà an trú. Khi vị ấy nương tựa vào ngôi làng ấy mà an trú, chánh niệm được thiết lập, tâm định tĩnh, các lậu hoặc đi đến chỗ diệt tận, và vị ấy chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược. Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì khó khăn lắm mới có được. Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy phải suy xét như vầy: "Ta nương tựa vào ngôi làng này mà an trú. Khi ta nương tựa vào ngôi làng này mà an trú, chánh niệm được thiết lập, tâm định tĩnh, các lậu hoặc đi đến chỗ diệt tận, và ta chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược. Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì khó khăn lắm mới có được. Nhưng ta không phải vì y áo mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; không phải vì cơm khất thực mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; không phải vì chỗ ở mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; không phải vì thuốc men và đồ dùng cho người bệnh mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Hơn nữa, khi ta nương tựa vào ngôi làng này mà an trú, chánh niệm được thiết lập, tâm định tĩnh, các lậu hoặc đi đến chỗ diệt tận, và ta chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược." Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy sau khi suy xét phải ở lại ngôi làng ấy, không được rời đi. Này các tỳ-kheo, ở đây lại có một tỳ-kheo nương tựa vào một ngôi làng nào đó mà an trú. Khi vị ấy nương tựa vào ngôi làng ấy mà an trú, chánh niệm được thiết lập, tâm định tĩnh, các lậu hoặc đi đến chỗ diệt tận, và vị ấy chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược. Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì dễ dàng có được, không khó nhọc. Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy phải suy xét như vầy: "Ta nương tựa vào ngôi làng này mà an trú. Khi ta nương tựa vào ngôi làng này mà an trú, chánh niệm được thiết lập, tâm định tĩnh, các lậu hoặc đi đến chỗ diệt tận, và ta chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược. Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì dễ dàng có được, không khó nhọc." Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy phải ở lại ngôi làng ấy cho đến trọn đời, không được rời đi.

[Chú thích: Ở các trường hợp còn lại, upanissāya được dịch là "nương tựa".] [Chú thích của người dịch: Từ này chỉ việc sống nhờ vào sự hỗ trợ của làng, thị trấn, thành phố, miền đất hay một người; bản dịch vẫn dùng "nương tựa".]

Này các tỳ-kheo, ở đây, một tỳ-kheo nương tựa vào một thị trấn nào đó mà an trú. Khi vị ấy nương tựa vào thị trấn ấy mà an trú, chánh niệm không được thiết lập, tâm không định tĩnh, các lậu hoặc không đi đến chỗ diệt tận, và vị ấy chưa chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược. Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì khó khăn lắm mới có được. Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy phải suy xét như vầy: "Ta nương tựa vào thị trấn này mà an trú. Khi ta nương tựa vào thị trấn này mà an trú, chánh niệm không được thiết lập, tâm không định tĩnh, các lậu hoặc không đi đến chỗ diệt tận, và ta chưa chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược. Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì khó khăn lắm mới có được." Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy phải rời khỏi thị trấn ấy ngay trong đêm hay trong ngày, không được ở lại. Này các tỳ-kheo, ở đây lại có một tỳ-kheo nương tựa vào một thị trấn nào đó mà an trú. Khi vị ấy nương tựa vào thị trấn ấy mà an trú, chánh niệm không được thiết lập, tâm không định tĩnh, các lậu hoặc không đi đến chỗ diệt tận, và vị ấy chưa chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược. Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì dễ dàng có được, không khó nhọc. Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy phải suy xét như vầy: "Ta nương tựa vào thị trấn này mà an trú. Khi ta nương tựa vào thị trấn này mà an trú, chánh niệm không được thiết lập, tâm không định tĩnh, các lậu hoặc không đi đến chỗ diệt tận, và ta chưa chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược. Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì dễ dàng có được, không khó nhọc. Nhưng ta không phải vì y áo mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; không phải vì cơm khất thực mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; không phải vì chỗ ở mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; không phải vì thuốc men và đồ dùng cho người bệnh mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Hơn nữa, khi ta nương tựa vào thị trấn này mà an trú, chánh niệm không được thiết lập, tâm không định tĩnh, các lậu hoặc không đi đến chỗ diệt tận, và ta chưa chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược." Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy sau khi suy xét phải rời khỏi thị trấn ấy, không được ở lại. Này các tỳ-kheo, ở đây lại có một tỳ-kheo nương tựa vào một thị trấn nào đó mà an trú. Khi vị ấy nương tựa vào thị trấn ấy mà an trú, chánh niệm được thiết lập, tâm định tĩnh, các lậu hoặc đi đến chỗ diệt tận, và vị ấy chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược. Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì khó khăn lắm mới có được. Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy phải suy xét như vầy: "Ta nương tựa vào thị trấn này mà an trú. Khi ta nương tựa vào thị trấn này mà an trú, chánh niệm được thiết lập, tâm định tĩnh, các lậu hoặc đi đến chỗ diệt tận, và ta chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược. Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì khó khăn lắm mới có được. Nhưng ta không phải vì y áo mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; không phải vì cơm khất thực mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; không phải vì chỗ ở mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; không phải vì thuốc men và đồ dùng cho người bệnh mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Hơn nữa, khi ta nương tựa vào thị trấn này mà an trú, chánh niệm được thiết lập, tâm định tĩnh, các lậu hoặc đi đến chỗ diệt tận, và ta chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược." Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy sau khi suy xét phải ở lại thị trấn ấy, không được rời đi. Này các tỳ-kheo, ở đây lại có một tỳ-kheo nương tựa vào một thị trấn nào đó mà an trú. Khi vị ấy nương tựa vào thị trấn ấy mà an trú, chánh niệm được thiết lập, tâm định tĩnh, các lậu hoặc đi đến chỗ diệt tận, và vị ấy chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược. Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì dễ dàng có được, không khó nhọc. Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy phải suy xét như vầy: "Ta nương tựa vào thị trấn này mà an trú. Khi ta nương tựa vào thị trấn này mà an trú, chánh niệm được thiết lập, tâm định tĩnh, các lậu hoặc đi đến chỗ diệt tận, và ta chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược. Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì dễ dàng có được, không khó nhọc." Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy phải ở lại thị trấn ấy cho đến trọn đời, không được rời đi.

Này các tỳ-kheo, ở đây, một tỳ-kheo nương tựa vào một thành phố nào đó mà an trú. Khi vị ấy nương tựa vào thành phố ấy mà an trú, chánh niệm không được thiết lập, tâm không định tĩnh, các lậu hoặc không đi đến chỗ diệt tận, và vị ấy chưa chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược. Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì khó khăn lắm mới có được. Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy phải suy xét như vầy: "Ta nương tựa vào thành phố này mà an trú. Khi ta nương tựa vào thành phố này mà an trú, chánh niệm không được thiết lập, tâm không định tĩnh, các lậu hoặc không đi đến chỗ diệt tận, và ta chưa chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược. Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì khó khăn lắm mới có được." Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy phải rời khỏi thành phố ấy ngay trong đêm hay trong ngày, không được ở lại. Này các tỳ-kheo, ở đây lại có một tỳ-kheo nương tựa vào một thành phố nào đó mà an trú. Khi vị ấy nương tựa vào thành phố ấy mà an trú, chánh niệm không được thiết lập, tâm không định tĩnh, các lậu hoặc không đi đến chỗ diệt tận, và vị ấy chưa chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược. Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì dễ dàng có được, không khó nhọc. Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy phải suy xét như vầy: "Ta nương tựa vào thành phố này mà an trú. Khi ta nương tựa vào thành phố này mà an trú, chánh niệm không được thiết lập, tâm không định tĩnh, các lậu hoặc không đi đến chỗ diệt tận, và ta chưa chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược. Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì dễ dàng có được, không khó nhọc. Nhưng ta không phải vì y áo mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; không phải vì cơm khất thực mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; không phải vì chỗ ở mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; không phải vì thuốc men và đồ dùng cho người bệnh mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Hơn nữa, khi ta nương tựa vào thành phố này mà an trú, chánh niệm không được thiết lập, tâm không định tĩnh, các lậu hoặc không đi đến chỗ diệt tận, và ta chưa chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược." Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy sau khi suy xét phải rời khỏi thành phố ấy, không được ở lại. Này các tỳ-kheo, ở đây lại có một tỳ-kheo nương tựa vào một thành phố nào đó mà an trú. Khi vị ấy nương tựa vào thành phố ấy mà an trú, chánh niệm được thiết lập, tâm định tĩnh, các lậu hoặc đi đến chỗ diệt tận, và vị ấy chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược. Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì khó khăn lắm mới có được. Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy phải suy xét như vầy: "Ta nương tựa vào thành phố này mà an trú. Khi ta nương tựa vào thành phố này mà an trú, chánh niệm được thiết lập, tâm định tĩnh, các lậu hoặc đi đến chỗ diệt tận, và ta chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược. Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì khó khăn lắm mới có được. Nhưng ta không phải vì y áo mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; không phải vì cơm khất thực mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; không phải vì chỗ ở mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; không phải vì thuốc men và đồ dùng cho người bệnh mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Hơn nữa, khi ta nương tựa vào thành phố này mà an trú, chánh niệm được thiết lập, tâm định tĩnh, các lậu hoặc đi đến chỗ diệt tận, và ta chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược." Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy sau khi suy xét phải ở lại thành phố ấy, không được rời đi. Này các tỳ-kheo, ở đây lại có một tỳ-kheo nương tựa vào một thành phố nào đó mà an trú. Khi vị ấy nương tựa vào thành phố ấy mà an trú, chánh niệm được thiết lập, tâm định tĩnh, các lậu hoặc đi đến chỗ diệt tận, và vị ấy chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược. Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì dễ dàng có được, không khó nhọc. Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy phải suy xét như vầy: "Ta nương tựa vào thành phố này mà an trú. Khi ta nương tựa vào thành phố này mà an trú, chánh niệm được thiết lập, tâm định tĩnh, các lậu hoặc đi đến chỗ diệt tận, và ta chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược. Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì dễ dàng có được, không khó nhọc." Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy phải ở lại thành phố ấy cho đến trọn đời, không được rời đi.

Này các tỳ-kheo, ở đây, một tỳ-kheo nương tựa vào một miền đất nào đó mà an trú. Khi vị ấy nương tựa vào miền đất ấy mà an trú, chánh niệm không được thiết lập, tâm không định tĩnh, các lậu hoặc không đi đến chỗ diệt tận, và vị ấy chưa chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược. Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì khó khăn lắm mới có được. Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy phải suy xét như vầy: "Ta nương tựa vào miền đất này mà an trú. Khi ta nương tựa vào miền đất này mà an trú, chánh niệm không được thiết lập, tâm không định tĩnh, các lậu hoặc không đi đến chỗ diệt tận, và ta chưa chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược. Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì khó khăn lắm mới có được." Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy phải rời khỏi miền đất ấy ngay trong đêm hay trong ngày, không được ở lại. Này các tỳ-kheo, ở đây lại có một tỳ-kheo nương tựa vào một miền đất nào đó mà an trú. Khi vị ấy nương tựa vào miền đất ấy mà an trú, chánh niệm không được thiết lập, tâm không định tĩnh, các lậu hoặc không đi đến chỗ diệt tận, và vị ấy chưa chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược. Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì dễ dàng có được, không khó nhọc. Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy phải suy xét như vầy: "Ta nương tựa vào miền đất này mà an trú. Khi ta nương tựa vào miền đất này mà an trú, chánh niệm không được thiết lập, tâm không định tĩnh, các lậu hoặc không đi đến chỗ diệt tận, và ta chưa chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược. Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì dễ dàng có được, không khó nhọc. Nhưng ta không phải vì y áo mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; không phải vì cơm khất thực mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; không phải vì chỗ ở mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; không phải vì thuốc men và đồ dùng cho người bệnh mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Hơn nữa, khi ta nương tựa vào miền đất này mà an trú, chánh niệm không được thiết lập, tâm không định tĩnh, các lậu hoặc không đi đến chỗ diệt tận, và ta chưa chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược." Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy sau khi suy xét phải rời khỏi miền đất ấy, không được ở lại. Này các tỳ-kheo, ở đây lại có một tỳ-kheo nương tựa vào một miền đất nào đó mà an trú. Khi vị ấy nương tựa vào miền đất ấy mà an trú, chánh niệm được thiết lập, tâm định tĩnh, các lậu hoặc đi đến chỗ diệt tận, và vị ấy chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược. Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì khó khăn lắm mới có được. Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy phải suy xét như vầy: "Ta nương tựa vào miền đất này mà an trú. Khi ta nương tựa vào miền đất này mà an trú, chánh niệm được thiết lập, tâm định tĩnh, các lậu hoặc đi đến chỗ diệt tận, và ta chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược. Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì khó khăn lắm mới có được. Nhưng ta không phải vì y áo mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; không phải vì cơm khất thực mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; không phải vì chỗ ở mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; không phải vì thuốc men và đồ dùng cho người bệnh mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Hơn nữa, khi ta nương tựa vào miền đất này mà an trú, chánh niệm được thiết lập, tâm định tĩnh, các lậu hoặc đi đến chỗ diệt tận, và ta chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược." Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy sau khi suy xét phải ở lại miền đất ấy, không được rời đi. Này các tỳ-kheo, ở đây lại có một tỳ-kheo nương tựa vào một miền đất nào đó mà an trú. Khi vị ấy nương tựa vào miền đất ấy mà an trú, chánh niệm được thiết lập, tâm định tĩnh, các lậu hoặc đi đến chỗ diệt tận, và vị ấy chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược. Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì dễ dàng có được, không khó nhọc. Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy phải suy xét như vầy: "Ta nương tựa vào miền đất này mà an trú. Khi ta nương tựa vào miền đất này mà an trú, chánh niệm được thiết lập, tâm định tĩnh, các lậu hoặc đi đến chỗ diệt tận, và ta chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược. Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì dễ dàng có được, không khó nhọc." Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy phải ở lại miền đất ấy cho đến trọn đời, không được rời đi.

Này các tỳ-kheo, ở đây lại có một tỳ-kheo nương tựa vào một người nào đó mà an trú.

Khi vị ấy nương tựa vào người ấy mà an trú, chánh niệm không được thiết lập, tâm không định tĩnh, các lậu hoặc không đi đến chỗ diệt tận, và vị ấy chưa chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược.

Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì khó khăn lắm mới có được.

Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy phải suy xét như vầy:


"Ta nương tựa vào người này mà an trú. Khi ta nương tựa vào người này mà an trú, chánh niệm không được thiết lập, tâm không định tĩnh, các lậu hoặc không đi đến chỗ diệt tận, và ta chưa chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược.

Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì khó khăn lắm mới có được."

Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy phải rời khỏi người ấy ngay trong đêm hay trong ngày, không cần từ giã, và không được nương theo người ấy nữa.

[Chú thích: Người hộ độ đã không làm tròn bổn phận cung cấp đủ vật dụng, nên vị tỳ-kheo không buộc phải từ giã họ.]

Này các tỳ-kheo, ở đây lại có một tỳ-kheo nương tựa vào một người nào đó mà an trú.

Khi vị ấy nương tựa vào người ấy mà an trú, chánh niệm không được thiết lập, tâm không định tĩnh, các lậu hoặc không đi đến chỗ diệt tận, và vị ấy chưa chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược.

Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì dễ dàng có được, không khó nhọc.

Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy phải suy xét như vầy:

"Ta nương tựa vào người này mà an trú. Khi ta nương tựa vào người này mà an trú, chánh niệm không được thiết lập, tâm không định tĩnh, các lậu hoặc không đi đến chỗ diệt tận, và ta chưa chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược.

Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì dễ dàng có được, không khó nhọc.

Nhưng ta không phải vì y áo mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; không phải vì cơm khất thực mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; không phải vì chỗ ở mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; không phải vì thuốc men và đồ dùng cho người bệnh mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

Hơn nữa, khi ta nương tựa vào người này mà an trú, chánh niệm không được thiết lập, tâm không định tĩnh, các lậu hoặc không đi đến chỗ diệt tận, và ta chưa chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược."

Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy sau khi suy xét phải từ giã người ấy mà rời đi, không được nương theo người ấy nữa.

Này các tỳ-kheo, ở đây lại có một tỳ-kheo nương tựa vào một người nào đó mà an trú.

Khi vị ấy nương tựa vào người ấy mà an trú, chánh niệm được thiết lập, tâm định tĩnh, các lậu hoặc đi đến chỗ diệt tận, và vị ấy chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược.

Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì khó khăn lắm mới có được.

Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy phải suy xét như vầy:

"Ta nương tựa vào người này mà an trú. Khi ta nương tựa vào người này mà an trú, chánh niệm được thiết lập, tâm định tĩnh, các lậu hoặc đi đến chỗ diệt tận, và ta chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược.

Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì khó khăn lắm mới có được.

Nhưng ta không phải vì y áo mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; không phải vì cơm khất thực mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; không phải vì chỗ ở mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; không phải vì thuốc men và đồ dùng cho người bệnh mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

Hơn nữa, khi ta nương tựa vào người này mà an trú, chánh niệm được thiết lập, tâm định tĩnh, các lậu hoặc đi đến chỗ diệt tận, và ta chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược."

Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy sau khi suy xét phải nương theo người ấy, không được rời đi.

Này các tỳ-kheo, ở đây lại có một tỳ-kheo nương tựa vào một người nào đó mà an trú.

Khi vị ấy nương tựa vào người ấy mà an trú, chánh niệm được thiết lập, tâm định tĩnh, các lậu hoặc đi đến chỗ diệt tận, và vị ấy chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược.

Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì dễ dàng có được, không khó nhọc.

Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy phải suy xét như vầy:

"Ta nương tựa vào người này mà an trú. Khi ta nương tựa vào người này mà an trú, chánh niệm được thiết lập, tâm định tĩnh, các lậu hoặc đi đến chỗ diệt tận, và ta chứng được vô thượng an ổn khỏi các ách phược.

Còn những vật dụng cần cho đời sống mà người xuất gia phải lo liệu — y áo, cơm khất thực, chỗ ở, thuốc men và đồ dùng cho người bệnh — thì dễ dàng có được, không khó nhọc."

Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy phải nương theo người ấy cho đến trọn đời, không được rời đi, dù có bị xua đuổi đi nữa.

[Chú thích: Thành ngữ "dù có bị xua đuổi" (api panujjamāna) cũng xuất hiện vài lần khác trong kinh điển với nghĩa này, như ở MN 122:19.2, AN 7.37:1.1 và AN 9.6:6.4. Nghĩa là dù người ấy có đuổi đi, vị ấy vẫn ở lại.]

Đức Thế Tôn đã nói như vầy.

Các tỳ-kheo ấy hoan hỷ, tán thán lời Ngài dạy.

Kinh Khu Rừng, bài thứ bảy, đã hoàn thành.

[Chú thích của người dịch: "Bài thứ bảy" là vị trí của bài này trong phẩm Sư Tử Hống, không phải số 17 của Trung Bộ Kinh.]

Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.

Về phương pháp dịch →